Kupiłam książkę pana Mariana Pilota " Pióropusz" – laureatkę ostatniej Nagrody Literackiej Nike. Nie, nie wszystkie kupuję. Kilku nie znam, bez żalu. Nad tą długo się zastanawiałam. Kompletnie nie znam pisarza. Nie wiedziałam, czego oczekiwać. A jeszcze jego kilka słów po laudacji, wydukanych, pomieszanych, pogubionych, kompletnie nieprzygotowanych. Słychać było, że autor w najśmielszych marzeniach nie przypuszczał…

Krótko mówiąc, nie zachęcił mnie.

Kupiłam bardziej dla porządku, niż z chęci. W laudacji przewodnicząca zaznaczyła, że nie jest to książka łatwa, taka którą się dobrze czyta lecz szorstka, porwana…

Czytam, czytam.

Myśliwskim zalatuje, myślę w pierwszych słowach mego listu. Nie, nie… Sowizdrzalska literatura. Co to za bohater jakiś durny, nieokiełznany. Złodziejski syn wsiowego chama i rozrabiaki. W kółko się leje ze wszystkimi, niszczy, używa pięciu zwrotów na krzyż. Przyczepiają się one do nieszczęsnej czytelniczki i męczą. Wybiere ci jojka, wybiere ci jojka. Idymy na jajorke. Porwoł mu koszule… Nie znaczą tego, co wprost się rozumie.

Po stu stronach myślę, że owszem szacun dla kunsztu pisarskiego, niebanalnego ujęcia tematu, ale… Nie, to nie moja bajka.

Po dwustu zaczynam czuć, że rodzi się we mnie mały zachwyt. I rośnie z każdą stroną. Zauważam też, że gdyby książka powstała w latach pięćdziesiątych, byłby to klasyczny produkcyjniak. Wszak nieśmiało to jednak przeziera pochwała nowego ustroju. Ale znowu z drugiej strony dla takiej biedoty jak oni, biedy, której nigdy w życiu na oczy nie widziałam, nie mówiąc już o dotknięciu, to była nadzieja. Kto chciał, mógł się wyrwać z podłego losu.

Po trzystu kilku już wiem, że to niejako autobiografia autora. Rewelacyjna autobiografia.

Nigdy bym się nie dowiedziała, że tak świetny pisarz istnieje.

Gdyby nie Nike.

Jakże ja tęskniłam za tą książką… Przez lata tliła się we mnie nadzieja, dopływała co chwila z serca do mózgu i tam odbijała od pustki. A wszystko przez niegdysiejszą adaptację powieści "Moskwa – Pietuszki" pana Wieniedikta Jerofiejewa na scenę Teatru Tv przez  pana Tomasza Zygadło. Rzecz interpretował mistrz Marian Opania. Nigdy tego w TV nie powtórzyli. Że instruktaż jak pić i jak picie przeżywać? Że po tym spektaklu więcej rodaków zacznie się nieprzytomnie zalewać? Eee tam… Zalewający się nie oglądają spektakli.

…nie wiem, nie rozumiem, ale  żeby choć trochę uciszyć tę fizyczną niemal potrzebę, zakupiłam egzemplarz powieści i rzuciłam się od razu gasić wewnętrzny pożar.

…i próbuję czytać. I czytam, i wracam do tych samych zdań, bo pan Opania gdzieś tam spod książki mi czyta. Przystaję. Wsłuchuję się. Wracam i znów próbuję głosem pełnym ciepła, uśmiechu, przyzwolenia na to, co robi Wienia. Choć robi głupio, paskudnie i źle. Pije, rzyga, dygoce i miota się w alkoholowej malignie. Dociera to do mnie dożylnie i domięśniowo ale pan Marian rozprasza, rozmywa grozę oraz tragizm autora-bohatera-alkoholika. I wydaje się, że nic złego się przecież nie dzieje, że fajnie jest tak popijać w pociągu do Pietuszek, choć nudzi i wraca. Pij Wienia, pij.

…normalnie czytelnik wiedziałby, że tak to tu i teraz, a za chwilę się skończy. Jerofiejew odstawi butelkę, wytrzeźwieje i wszystko będzie dobrze po wiek wieków. Ale tu nie ma nadziei, tu nawet cień takiej myśli nie przychodzi do głowy. Jego życie to kilka łyków kubańskiej, sen deliryczny, a potem zimno, więc znów kilka łyków kminkówki, sen, mdłości, więc pół szklanki koktajlu, żeby nie mdliło. Rozmowy z aniołami, które czuwają nad Wienią. Wszystko jest dobrze, uspokajają samą swoją obecnością, w porządku. A głos pana Opani, tego misia pluszowego przytulnego, potwierdza to we mnie, i tak jedziemy z Moskwy do Pietuszek kartka za kartką.

…i jakoś tak nie wiadomo kiedy niepostrzeżenie anioły odfruwają i odfruwa głos pana Opani, i już nic mnie nie chroni przed tragicznym zakończeniem książki.

Pozostaje podziw i zachwyt, że nawet dno upadku można przekuć w sztukę. W arcydzieło.

Może po to warto żyć?